Bosna Hersek İstatistik Ajansı verilerine göre, 2005 yılında 100 KM olan gıda maliyeti günümüzde ortalama 201 KM seviyesine ulaştı. Son 20 yıldaki fiyat artışları, Bosna Hersek'teki paranın satın alma gücünün üçte birinden fazlasını yok etti.
Enflasyon ve yükselen fiyatlar, aynı miktardaki para ile zamanla daha az ürün alınabilmesine neden oluyor. Konvertibil marka, euroya olan sabit kuru nedeniyle değerini korusa da market alışverişinde satın alma gücü eski seviyesinin çok altında kaldı. 2025 yılında 100 KM ile alınabilecek ürün miktarı, 2005 yılındaki 63 KM'nin karşılığına denk geliyor. Gıda kaleminde ise durum daha kritik; geçen yıl 100 KM'ye alınan gıda sepeti içeriği, 2005 yılında sadece 50 KM ile alınabiliyordu.
Fiyat artışları son on yılda hız kazandı mı?
Fiyat artışlarının dönemlere göre dağılımı, yükselişin ivme kazandığını gösteriyor. 2005 ile 2015 yılları arasında fiyatlar toplamda yüzde 22,1 oranında artarken, gıda fiyatları yüzde 27,8 yükseldi. Ancak sonraki on yıllık süreçte, yani 2015'ten 2025'e kadar olan dönemde fiyatlardaki artış yüzde 30,6'ya çıktı. Aynı dönemde gıda fiyatlarındaki artış ise yüzde 57,6 olarak kaydedildi.
Gıda ve alkolsüz içecekler, hanehalkı bütçesinde en büyük paya sahip kalemlerden biri olmaya devam ediyor. Sadece geçen yıl yapılan hesaplamalara göre, fiyatlar genel ortalamada yüzde 4 artarken, gıda ve alkolsüz içecek grubunda bu oran yüzde 8 oldu.
Veriler hangi dönemi kapsıyor?
Konvertibil marka 1998 yılında tedavüle girmiş olsa da, Bosna Hersek İstatistik Ajansı ülke genelindeki fiyatları tek bir yöntemle ancak 2005 yılından itibaren takip edebiliyor. Bu nedenle verilerde karşılaştırma yapabilmek için en güvenilir dönem olan 2005-2025 aralığı baz alındı.
Ajansın yıllık bültenlerine göre fiyat artışlarının seyri şu şekilde gerçekleşti: 2005 ile 2010 yılları arasında yüzde 17,7, 2010 ile 2015 yılları arasında yüzde 3,7 ve 2015 ile 2025 yılları arasında yüzde 30,6 oranında artış yaşandı. Bu üç dönemin birleşimi sonucunda toplam fiyat artışı yüzde 59,4 olarak hesaplanıyor.
