Moskova ve Pekin İran yaptırımlarını engellemeye çalıştı
Rusya ve Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi toplantısında İran'a yönelik uluslararası yaptırımların yeniden uygulanmasına karşı çıktı; yapılan oylamada Batılı ülkelerin hamlesi engellenemedi.
New York'ta düzenlenen BM Güvenlik Konseyi oturumunda, 2015 yılında imzalanan İran nükleer programı anlaşması kapsamında yer alan "snapback" (otomatik yaptırım geri getirme) mekanizmasının durumu tartışıldı. Rusya ve Çin temsilcileri, yaptırımların yeniden yürürlüğe girmesinin hukuki dayanağının bulunmadığını savunarak Batılı devletlerin girişimlerine şiddetle karşı çıktı.
BM Güvenlik Konseyi oylaması nasıl sonuçlandı?
Yapılan oylama sonucunda, geçici gündemin kabul edilmesi için 11 ülke "evet", 2 ülke "hayır" oyu kullanırken, 2 üye ise çekimser kaldı. Prosedürel kararların alınabilmesi için gereken en az 9 oy eşiği aşıldığı için Rusya ve Çin'in veto yetkisini kullanamadığı bu tür oylamalarda, karşı çıkışları süreci durdurmaya yetmedi.
Rusya hangi hukuki gerekçeyi sundu?
Rusya tarafı tartışma sırasında, İran nükleer anlaşmasını destekleyen Rezolüsyon 2231'in 18 Ekim 2025 tarihinde geçerliliğini yitirdiğini ileri sürdü. Moskova, bu tarihten sonra yaptırımların otomatik olarak geri getirilmesini sağlayan mekanizmanın işleyebilmesi için gerekli hukuki çerçevenin artık mevcut olmadığını savundu. Rus yetkililer ayrıca BM Sekretaryası'nın "snapback" mekanizmasının aktif olabileceğine dair değerlendirmelerini de reddetti.
Çin'in tutumu ne yönde?
Çin temsilcileri de Moskova ile benzer bir çizgide hareket ederek, Batılı devletlerin yaptırımları yeniden canlandırma çabalarından derin endişe duyduklarını belirtti. Çin tarafı, bu tür adımların mevcut uluslararası bölünmeyi daha da derinleştirebileceği ve İran nükleer programının diplomatik yollarla çözülmesini zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.
Bu diplomatik gerilim, küresel enerji piyasalarını ve bölgedeki güvenlik dengelerini etkileyebilecek nitelikte. Bosna Hersek gibi bölgesel istikrara önem veren ülkeler için, nükleer anlaşmanın geleceğindeki belirsizlikler uluslararası hukuk normlarının tartışılması açısından kritik bir örnek teşkil ediyor.
Yazar
Merve Ersoy, Bosna Hersek adliye, emniyet ve spor kaynaklarının deneyimli ismi. Asayiş haberlerinden yerel sporun perde arkasına kadar güncel olayları sayfalara taşıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
"Snapback" mekanizması nedir?+
2015 yılındaki İran nükleer anlaşmasına göre, taraflardan birinin anlaşma şartlarını ihlal etmesi durumunda, daha önce kaldırılmış olan BM yaptırımlarının otomatik olarak yeniden yürürlüğe girmesini sağlayan prosedüre verilen isimdir.
Rusya neden yaptırımlara karşı çıkıyor?+
Rusya, Rezolüsyon 2231'in 18 Ekim 2025 tarihinde geçerliliğini yitirdiğini savunuyor. Bu nedenle, yaptırımların yeniden uygulanması için gereken hukuki altyapının artık bulunmadığını iddia ederek Batı'nın hamlelerini geçersiz sayıyor.
Oylama sonucunda ne karar alındı?+
Güvenlik Konseyi üyelerinden 11'inin desteğiyle, tartışmalı konuyu içeren geçici gündemin kabul edilmesine karar verildi. Rusya ve Çin'in karşı oylarına rağmen, prosedürel kararlarda veto yetkisinin kullanılamaması nedeniyle süreç devam etti.
