"Kanım Aksa da Bosna Kurumaz": Suada Dilberović Anılıyor

Saraybosna kuşatmasının ilk sivil kurbanı olan Suada Dilberović, bugün doğumunun 58. Yıl dönümünde anılıyor. 1968'de Dubrovnik'te doğan Dilberović, 1992-1995 yılları arasındaki Bosna Hersek'e yönelik saldırıda Saraybosna kuşatmasının ilk kurbanı ve sembolü olmuştu.

Saraybosna Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencisi olan Suada Dilberović, hırslı, kendini işine adamış ve arkadaşlarının ve ailesinin tanıklıklarına göre hayat dolu bir genç kadındı. Doktor olup insanlara yardım etmeyi hayal ediyordu, ancak kaderin ironisi, hayatının, neslinin geleceği inşa etmesi gerektiği bir anda sönmesiydi. Onun adı bugün sadece bir kişiyi değil, hayatları acımasızca kesintiye uğrayan bir nesli temsil ediyor.

Suada Dilberović Kimdi?

Mart 1992'de Saraybosna'da Sırp Demokratik Partisi (SDS) üyeleri ile Bosna Hersek Cumhuriyeti Hükümeti kontrolündeki polisler arasında çatışmalar yaşandı. Sırplar, Grbavica ve Vraca'da barikatlar kurmuştu. 5 Nisan 1992'de Saraybosna vatandaşları barış için barışçıl gösteriler düzenledi. Barışı ve bir arada yaşamayı talep ederek toplanırken, Suada Dilberović de onların arasındaydı. Bu, bir umut ve aynı zamanda korku toplantısıydı, vatandaşların yaklaşan savaşı önlemeye çalıştığı bir andı.

Olay Nasıl Gerçekleşti?

Sırp güçleri ve Yugoslav Halk Ordusu (JNA) mensupları, "Holiday Inn" otelinden Marindvor'daki toplanan vatandaşlara ateş açtı, bunun üzerine göstericiler Vrbanja Köprüsü'ne doğru yöneldi. Kalabalık köprüye doğru ilerlerken, yakındaki binalardan silah sesleri duyuldu. İlk olarak Suada vuruldu ve birkaç dakika sonra iki çocuk annesi Olga. O gün çok sayıda kişi yaralandı, aralarında çocuklar da vardı. Bu olay, Saraybosna'da yaşayan herkesin hayatını derinden etkiledi.

Saraybosna Kuşatması ve Suada'nın Mirası

Bu elim günün ardından başlayan Saraybosna kuşatması yaklaşık dört yıl (1425 gün) sürdü ve modern tarihin en uzun kuşatmalarından biri oldu. Bu dönemde 1.600'ü çocuk olmak üzere 11 bin 500'den fazla Saraybosnalı öldürüldü ve şehir her gün bombalandı ve keskin nişancı ateşi altında kaldı. Suada'nın ölümü, tüm Saraybosnalıların hayatlarını etkileyecek bir trajedinin başlangıcı oldu.

Suada'nın hayatını kaybettiği yer bugün şehirdeki önemli bir toplu hafıza mekanıdır. Bu köprü sadece coğrafi bir nokta değil, aynı zamanda barıştan savaşa, günlük yaşamdan trajediye geçişin sembolüdür. Her yıl Saraybosna vatandaşları ve çok sayıda ziyaretçi, Suada ve Olga Köprüsü'ne çiçek bırakarak ve saygılarını sunarak unutmanın önüne geçilmesi gerektiğini hatırlatıyor. Saraybosna Üniversitesi, 15 Kasım 2007'de Suada'ya ölümünden sonra tıp doktoru diploması verdi ve diplomasını kız kardeşi Edina Dilberović aldı.

Suada Dilberović, Bosna Hersek'in kolektif hafızasında savaşın bedelini ve barışı koruma ihtiyacını hatırlatan güçlü bir mesaj taşımaktadır. Onun ismi, insan hayatının ne kadar kırılgan olduğunu ve bu tür trajedilerin bir daha yaşanmayacağı bir toplum için mücadele etmenin ne kadar önemli olduğunu hatırlatıyor. 6 Nisan 1996'da Vrbanja Köprüsü'nün adı Suada Dilberović Köprüsü olarak değiştirildi ve bir anıt plaketi yerleştirildi. 3 Aralık 1999'da köprü bugünkü adını aldı: Suada Dilberović ve Olga Sučić Köprüsü. Kurbanların isimlerinin yer aldığı yeni bir anıt plaketi 6 Nisan 2001'de dikildi ve üzerine şu yazıldı: "Kanım aksa da Bosna kurumaz".