MATÜSİTEB'in Ohri Çerçeve Anlaşması hakkındaki temel eleştirisi nedir?

MATÜSİTEB, anlaşmanın 25. yılında anadilde eğitim, kamu kurumlarında hakça temsil ve yerel yönetimlerde dil kullanımı gibi alanlarda verilen sözlerin ve yasal güvencelerin uygulamada eksik kaldığını, Türk toplumunun haklarının tam anlamıyla hayata geçirilemediğini belirtmektedir.

Eğitim alanındaki somut sorunlar nelerdir?

Özellikle Gostivar Lisesi ve Teknik Lisesi'nde Türkçe sınıfların kapatılması, Kırçova Mirko Mileski Lisesi'ndeki bazı bölümlerin sonlandırılması ve üniversitelerdeki akademik kadro yetersizliği, eğitimdeki temel yapısal sorunlar olarak gösterilmektedir.

MATÜSİTEB duyurdu: Anadilde eğitimde uygulama yetersiz

Q: Hangi belediyelerde Türkçe resmi dil olarak kullanılmıyor?

2021 nüfus sayımı verilerine dayanarak; Türk nüfusunun yüzde 20'den fazla olduğu Karbintsi, Vasilevo ve Konçe belediyelerinde Türkçenin resmi dil olarak kullanılmadığı ve bu durumun ayrımcılık teşkil ettiği ifade edilmektedir.

Makedonya Türk Sivil Toplum Tezaşkilatları Birliği (MATÜSİTEB), Ohri Çerçeve Anlaşması'nın 25. Yılı dolayısıyla yayımladığı değerlendirmede, Türk toplumunun anadilde eğitim, hakça temsil ve bölgesel kalkınma alanındaki taleplerini kamuoyuna duyurdu. Birlik, anlaşmanın toplumsal barış açısından tarihi önemine vurgu yaparken, aradan geçen çeyrek asra rağmen birçok hakkın uygulamada tam olarak hayata geçirilemediğini belirtti.

Eğitimde gerileme ve öğretmen eksikliği dikkat çekiyor

MATÜSİTEB tarafından yapılan açıklamada, anadilde eğitim hakkının anayasal güvence altında olmasına rağmen uygulamanın kısmi düzeyde kaldığı ifade edildi. Özellikle ilköğretim kademesinde; Köprülü, İştip belediyesine bağlı Seltse ve Lakavitsa, Kruşevo belediyesine bağlı Sajdevo, Pehçevo belediyesine bağlı Tsrnik, Karbintsi belediyesine bağlı Klavuzlu ve Debre belediyesine bağlı Mogorçe köylerinde Türkçe sınıf açılması taleplerinin sonuçlanmadığı belirtildi.

Lise düzeyindeki eğitimde ise daralma eğilimi gözleniyor. Açıklamaya göre, Gostivar Lisesi ile Teknik Lisesi’nde Türkçe sınıfların kapatılması ve Kırçova Mirası Mileski Lisesi’nde Grafik Tasarımı bölümünün faaliyetine son verilmesi endişe verici bulgular arasında yer alıyor. Ayrıca yükseköğretimde Türk Dili ve Edebiyatı kürsülerindeki akademik kadro eksikliği, pedagoji fakültelerinde derslerin Türkçe yürütülememesi yapısal bir sorun olarak sunuldu.

Yerel yönetimlerde dil kullanımı ve temsil sorunu

2021 nüfus sayımı sonuçlarına göre Türk nüfusunun yüzde 20’nin üzerinde olduğu Karbintsi, Vasilevo ve Konçe belediyelerinde Türkçenin resmi dil olarak kullanılmadığı vurgulandı. MATÜSİTEB, bu durumun Ayrımcılığın Önlenmesi ve Korunmasından Sorumlu Komisyon tarafından ayrımcılık olarak tescil edilmesine rağmen, yasal yükümlülüklerin hala yerine getirilmediğini ifade etti.

Kamu kurumlarındaki temsil konusunda da ciddi eksiklikler rapor edildi. Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık ve Meclis gibi kritik mekanizmalarda Türk halkının temsilinin anlaşmanın öngördüğü seviyenin altında kaldığı belirtildi. Özellikle Ombudsman (Kamu Denetçisi) kurumunun son dört yılda bünyesinde hiç Türk çalışan istihdam etmemesi, dikkat çeken bir veri olarak paylaşıldı.

Bölgesel kalkınma ve altyapı yatırımları talep ediliyor

Türk nüfusun yoğun olduğu kırsal bölgelerde altyapı yetersizliğinin toplumsal aidiyeti zayıflatabileceği belirtilen bildiride, şu yerleşim yerlerindeki içme suyu ve yol ihtiyaçlarına dikkat çekildi:

Vasilevo Belediyesine bağlı Yüksek Mahalle
Radoviş Belediyesine bağlı Kılavuzlu, Pırnalı, Buçim ve Topolnitsa
Karbintsi Belediyesine bağlı Klavuzlu, Yunuslu, Ocalı ve Kepekçeli
İştip Belediyesine bağlı Şaşavarlı, Poçuval ve Seltse
Studeniçani Belediyesine bağlı Aşağı Koliçani

MATÜSİTEB, bu taleplerin bir ayrıcalık değil, sosyal adaletin ve fırsat eşitliğinin gereği olduğunu belirterek, "Talebimiz ayrıcalık değil, eşitliktir. Beklentimiz farklı muamele değil, hukukun herkes için eşit uygulanmasıdır" diyerek devlet kurumlarını sorumluluk almaya davet etti.