Taliban yönetimi, Afganistan genelinde devlet memurlarının akıllı telefon kullanımını kapsamlı bir şekilde yasakladı. Yasak kapsamında ele geçirilen yüzlerce cihaz, yetkililer tarafından törenle imha edilirken, bu adımın ülke çapında daha geniş kısıtlamaların habercisi olabileceği belirtiliyor.
Taliban neden akıllı telefonları yasakladı?
Taliban yönetiminin resmi açıklamasına göre, yasak “ahlaki çöküşü önlemek ve devlet dairelerinde dini hassasiyetleri korumak” amacıyla alındı. Yetkililer, akıllı telefonların “müzik dinleme, uygunsuz içeriklere erişim ve zaman kaybına yol açtığı” gerekçesiyle bu kararı aldıklarını duyurdu. Yasaktan sadece devlet memurları değil, aynı zamanda kamuya açık alanlarda görev yapan güvenlik personeli de etkilendi.
Yasak nasıl uygulanıyor? Cihazlar nasıl imha ediliyor?
Yasağın uygulanması oldukça sert bir şekilde hayata geçiriliyor. Vijesti. Ba’nın aktardığına göre, denetimler sırasında akıllı telefonu bulunan memurların cihazlarına el konuluyor ve bu cihazlar balyoz, çekiç gibi aletlerle kırılarak kullanılamaz hale getiriliyor. Görüntülerde, yerde birikmiş kırık telefon parçaları ve etrafında toplanan Taliban üyeleri dikkat çekiyor. Bu yöntem, 2021’de ülkenin kontrolünü ele geçirmelerinin ardından ilk kez bu kadar geniş çaplı bir teknoloji kısıtlaması olarak kayıtlara geçti.
Analistler ne diyor? Bu yasak tüm halka yayılır mı?
Bağımsız analistler, bu adımın ülke genelinde tüm vatandaşları kapsayacak bir akıllı telefon ve internet yasağının başlangıcı olabileceği konusunda uyarıyor. Uzmanlara göre Taliban, önce devlet kurumlarını hedef alarak sistemi test ediyor. “Bu, bir pilot uygulama. Eğer başarılı olursa, sıradan Afgan vatandaşlarının da akıllı telefon kullanması yasaklanabilir” yorumu yapılıyor. Ayrıca, bu tür bir yasağın ülkedeki zaten sınırlı olan dijital iletişim ağını tamamen felç edebileceği ve insani yardım çalışmalarını da olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
Bosna Hersek için ne anlama geliyor?
Afganistan’daki bu gelişme, Bosna Hersek’te de yakından takip ediliyor. Ülkedeki bazı siyasi çevreler ve muhafazakar gruplar, dijital dünyanın kontrolü konusunda benzer tartışmaları zaman zaman gündeme getirse de, böyle bir yasağın Bosna Hersek gibi demokratik ve Avrupa entegrasyonu sürecindeki bir ülkede uygulanması şu an için mümkün görünmüyor. Ancak haber, özellikle Bosna Hersek’teki sivil toplum kuruluşları ve insan hakları savunucuları arasında, “dijital özgürlüklerin ne kadar kırılgan olabileceği” konusunda yeni bir tartışma başlattı.
