Sarajevo Belediye Başkanı Ljubušak'ın 187. doğum günü
Bosna Hersekli edebiyatçı ve siyasetçi Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak, bugün doğumunun 187. Yıl dönümünü yaşıyor. 1839 yılında Ljubušak yakınlarındaki Vitina'da dünyaya gelen Ljubušak, Sarajevo'nın ikinci belediye başkanı olarak tarihe geçti.
Mehmed-beg Kapetanović Ljubušacak kimdir?
Ljubušak, eğitim hayatına Ljubušak medresesinde başladı ve burada Doğu dillerini öğrendi. 1877 yılında Sarajevo'ya yerleşen yazar, burada belediye başkanlığı ve Osmanlı parlamentosunda temsilcilik görevlerini üstlendi. Avusturya-Macaristan işgalinin ardından ise 1893 yılında Sarajevo Belediye Başkanı olarak görev yaptı. Bu önemli görevi, sağlık sorunları nedeniyle 1899 yılına kadar sürdürdü.
Edebi mirası ve "Narodno Blago" eseri
Yazar, 19. Yüzyılın sonlarında Bosna Hersek ve komşu bölgelerde halk hazinelerini toplamak ve Boşnakların kültürel tarihini incelemek için büyük çaba sarf etti. Türkçe, Arapça ve Farsça dillerine hakim olan Ljubušak, Bosna Hersek'teki onomastik (isim bilimi) araştırmalarını başlatan ilk isimlerden biri oldu. "Munibi" takma adıyla yazdığı eserler arasında 1888 tarihli "Narodno blago" (Halk Hazinesi) en bilinenidir. Ayrıca 1896 yılında yayımlanan "Istočno blago" adlı kitabında Türkçe, Arapça ve Farsçadan çevirdiği atasözlerini bir araya getirdi.
Boşnak kimliği için yürüttüğü siyasi çalışmalar
Siyasetçi yönüyle de tanınan Ljubušak, 1891 yılında "Bošnjak" adlı siyasi gazeteyi çıkararak Boşnak kimliği ideolojisini savundu. Halkın ilerlemesi için "Šta misle muhamedanci u Bosni" ve "Budućnost ili napredak muhamedanaca u Bosni i Hercegovini" adlı propaganda broşürlerini yayımladı. Çocuklar için yazdığı "Mali orač", "Moj prijatelj" ve "Otac" gibi yaklaşık on adet orijinal hikaye ile halk masallarından derlediği yüzlerce anlatıyı gelecek nesillere aktarmaya çalıştı.
Ljubušak'ın mezar taşındaki yazı, bir tarafı Farsça talik hattıyla, diğer tarafı ise Boşnakça olarak iki dilli şekilde hazırlanmıştır. Taşın Türkçe çevirisi şu şekildedir: “O Uzvišeni (Bože), kada bi moj grijeh bio koliko planina Kaf, Ništa ne mari, jer je to naspram Tvoje milosti neznana stvar.”
Bosna Hersek'in kültürel dokusunu ve tarihi kimliğini koruma çabaları, bugün hala bölgedeki akademik çalışmaların temelini oluşturmaktadır.
Yazar
Bosna Hersek sokaklarının nabzını tutan Pınar Aktaş, mahalle hikâyelerinden vatandaşın günlük yaşamına kadar şehrin insanına dokunan haberleri yazıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak hangi dilleri biliyordu?+
Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak; Türkçe, Arapça ve Farsça dillerine ileri derecede hakimdi. Bu dil yetkinliği sayesinde Doğu dillerinden eserler çevirmiş ve Bosna'daki isim araştırmalarını yürütebilmiştir.
Yazarı diğerlerinden ayıran en önemli edebi başarısı nedir?+
En büyük başarısı, halkın kültürel mirasını korumasıdır. Yüzlerce masalı derlemiş, çocuk edebiyatı için on adet orijinal hikaye yazmış ve "Narodno blarda" gibi eserlerle Boşnak kültür tarihini kayıt altına almıştır.
Siyasi olarak hangi ideolojiyi savunuyordu?+
1891 yılında çıkardığı "Bošnjak" gazetesi aracılığıyla Boşnak kimliği (Bošnjaštvo) ideolojisini savunmuş, toplumu modernleşmeye ve ilerlemeye teşvik eden broşürler yayımlamıştır.
