Bosna Hersek'in en önemli siyasetçilerinden Dr. Mehmed Spaho, 143 yıl önce bugün (13 Mart 1883) Saraybosna'da dünyaya geldi. Jugoslovenska Muslimanska Organizacija (JMO) lideri olan Spaho, aynı zamanda Yugoslavya Krallığı'nda bakanlık yapan ilk Boşnak olarak tarihe geçti.
Dr. Mehmed Spaho kimdir? İlk Boşnak bakan nasıl bir siyasi kariyer inşa etti?
Mehmed Spaho, babasının Jajce, Sofya, Şam ve Kahire'de kadılık yapması nedeniyle hukukla erken yaşta tanıştı. İlkokul ve liseyi Saraybosna'da tamamladıktan sonra 1902'de Viyana Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi. 1906'da mezun olan Spaho, 1907 sonunda doktora sınavını geçti ve 1908'de hukuk doktoru unvanını aldı. Kariyerine hakimlikle başlayan Spaho, 1906-1908 yılları arasında mahkeme stajyeri, 1910'a kadar ise avukatlık stajyeri olarak çalıştı.
Saraybosna'da Ticaret ve Sanayi Odası kurulduğunda sekreter seçilen Spaho, siyasi hayata atılana kadar bu görevi sürdürdü. Muslimanska Narodna Organizacija (Müslüman Halk Örgütü) üyesi olan Spaho, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından Halk Konseyi (Narodno vijeće) üyeliğine seçildi.
Spaho'nun Yugoslavya Krallığı'ndaki rolü neydi?
Dr. Mehmed Spaho, 1921'den 1939'a kadar Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı'nda (daha sonra Yugoslavya Krallığı) bakan olarak görev yaptı. Bu görev, onu Krallık hükümetinde yer alan ilk Boşnak yaptı. Spaho, Bosna Hersek'ten gelen üç bakandan biriydi. Bu üçlü, etnik-dini bir dengeyi temsil ediyordu: Hırvat Dr. Tugomir Alaupović Din İşleri Bakanı, Sırp Uroš Krulj Sağlık Bakanı, Spaho ise Ulaştırma Bakanı oldu.
Spaho ayrıca, Bosna Hersek için SHS Halk Konseyi'ndeki 42 temsilciden 11 Boşnak arasında yer alan iki tanınmış JMO temsilcisinden biriydi. 1939'da Belgrad'da şüpheli koşullar altında hayatını kaybetti. Yaygın kanaat, Cvetković-Maček Anlaşması'na potansiyel bir engel olarak görüldüğü için zehirlendiği yönünde.
Mehmed Spaho'nun mirası Bosna Hersek için neden önemli?
Spaho, 20. Yüzyıl Bosna Hersek siyasetinin en etkili figürlerinden biri olarak kabul ediliyor. Onun liderliğindeki JMO, Boşnakların siyasi temsili ve haklarının savunulmasında kilit rol oynadı. Saraybosna'da doğup büyüyen Spaho, bugün hala Bosna Hersek'te saygıyla anılıyor. Onun hayatı, Bosna Hersek'in zorlu siyasi tarihine ve Boşnakların ulusal bilincinin şekillenmesine ışık tutuyor.
